Chạy marathon (42km) từ lâu được xem là một trong những thử thách khắc nghiệt nhất, đẩy cơ thể con người đến những giới hạn tột cùng. Đôi chân mỏi nhừ, phổi nóng rát và trái tim phải hoạt động hết công suất liên tục trong nhiều giờ liền. Chính cường độ vận động cực cao này đã đặt ra một câu hỏi lớn khiến giới y khoa và cộng đồng runner trăn trở suốt nhiều năm qua: Liệu chạy đường dài có thực sự làm hỏng trái tim hay làm tăng nguy cơ chạy bộ bị đau tim?
Một nghiên cứu mang tính đột phá vừa được công bố trên tạp chí tim mạch uy tín hàng đầu thế giới – JAMA Cardiology – đã mang đến câu trả lời trấn an mạnh mẽ nhất từ trước đến nay, giúp các runner vững tin hơn trên hành trình chinh phục những cung đường.
Nghiên Cứu 10 Năm Đánh Bay Nỗi Lo “Chạy Bộ Bị Đau Tim” Của Runner Nghiệp Dư
Công trình nghiên cứu quy mô mang tên Pro-MagIC (tiếp nối nghiên cứu Be-MaGIC năm 2009) do Tiến sĩ Michael Johannes Schindler và các cộng sự tại Bệnh viện Đại học Balgrist (Thụy Sĩ) thực hiện. Nhóm nghiên cứu đã theo dõi sát sao 152 vận động viên chạy marathon nghiệp dư (nam giới) trong vòng suốt 10 năm.
Các tình nguyện viên được kiểm tra tim mạch toàn diện (bao gồm siêu âm tim, chụp cộng hưởng từ MRI) và xét nghiệm máu trước và ngay sau các cuộc đua. Mục tiêu cốt lõi là so sánh những thay đổi cấp tính ngay sau vạch đích và sức khỏe tim mạch dài hạn sau một thập kỷ, nhằm làm rõ mối liên hệ giữa chạy bền và tình trạng chạy bộ bị đau tim.
Kết quả phục hồi ngoạn mục
Kết quả thu được đã chỉ ra một hiện tượng sinh lý vô cùng thú vị:
- Ngay sau cuộc đua: Tâm thất phải (buồng tim chịu trách nhiệm bơm máu đến phổi để trao đổi oxy) cho thấy sự giảm khả năng bơm máu ngắn hạn. Cụ thể, phân suất tống máu thất phải (RV ejection fraction) giảm từ mức trung bình 52,4% xuống 47,6%.
- Sau 1 ngày: Chỉ số này đã có sự hồi phục đáng kể, tăng lên mức 50,7%.
- Sau vài ngày: Chức năng tim phục hồi hoàn toàn về trạng thái bình thường như trước khi đua.
Quan trọng nhất, sau 10 năm theo dõi với việc tập luyện và thi đấu thường xuyên, không có bất kỳ dấu hiệu tổn thương mô hay sẹo hóa lâu dài nào đối với chức năng tim ở những vận động viên này. Điều này là bằng chứng thép chứng minh rằng cảm giác mệt mỏi hay nỗi lo chạy bộ bị đau tim do tổn thương vĩnh viễn ở người chạy nghiệp dư là thiếu căn cứ khoa học.
Để đạt được kết quả tốt và an toàn như các vận động viên trong nghiên cứu, việc chuẩn bị kỹ lưỡng là vô cùng quan trọng. Bạn có thể tham khảo thêm về những thứ cần chuẩn bị gì trước khi chạy marathon để đảm bảo cơ thể luôn trong trạng thái sẵn sàng nhất.
Viên Dầu Cá Pharmekal Omega 369 - Hỗ trợ làm giảm cholesterol và triglycerid trong máu
272.000vnđ
Giải mã hiện tượng tăng Troponin: Không phải cơn đau tim
Một trong những nguyên nhân chính gây ra tin đồn và nỗi sợ chạy bộ bị đau tim xuất phát từ các kết quả xét nghiệm máu ngay sau khi chạy. Cụ thể là sự gia tăng đột biến của nồng độ Troponin.
Trong y học lâm sàng, Troponin được coi là “tiêu chuẩn vàng” để chẩn đoán nhồi máu cơ tim. Chất này được giải phóng vào máu khi các tế bào cơ tim bị hoại tử hoặc chịu áp lực cực lớn. Do đó, việc thấy nồng độ Troponin tăng vọt sau khi chạy marathon thường khiến nhiều người hoảng sợ, lầm tưởng rằng họ đang trải qua tình trạng chạy bộ bị đau tim cấp tính hoặc tổn thương tim nghiêm trọng.
Sự khác biệt quan trọng
Tuy nhiên, Tiến sĩ Jonathan Kim, Giám đốc Tim mạch Thể thao tại Đại học Emory (Atlanta), khẳng định bối cảnh xảy ra là yếu tố quyết định để chẩn đoán:
- Ở bệnh nhân bệnh tim: Troponin tăng kèm theo tắc nghẽn động mạch và các triệu chứng lâm sàng như đau thắt ngực dữ dội, khó thở.
- Ở runner: Troponin tăng phản ánh áp lực sinh lý tạm thời lên tế bào cơ tim do vận động cường độ cao, hoàn toàn không phải do hoại tử hay tắc nghẽn mạch máu.
Nghiên cứu Pro-MagIC cũng chỉ ra rằng mức tăng Troponin sau khi chạy không liên quan đến bất kỳ sự suy giảm chức năng tim nào sau 10 năm. Đây chỉ đơn giản là phản ứng “mỏi cơ” của tim và sẽ hết sau khi nghỉ ngơi, hoàn toàn khác với cơ chế bệnh lý của việc chạy bộ bị đau tim do nhồi máu cơ tim hay đột quỵ sau khi tập thể dục.
“Tim vận động viên” và sự thích nghi lành mạnh
Nhiều người cảm thấy lo ngại khi đi khám sức khỏe tổng quát và nhận kết quả “tim to”. Tuy nhiên, không riêng gì chạy bộ, những người tập luyện các môn sức bền lâu năm thường có tâm thất trái và phải lớn hơn người bình thường.
Đây là sự thích nghi chức năng (functional adaptation) để bơm máu hiệu quả hơn, thể tích nhát bóp lớn hơn nhằm đáp ứng nhu cầu oxy khổng lồ của cơ thể, được gọi là “tim vận động viên”. Các kết quả MRI trong nghiên cứu cho thấy dù có những thay đổi nhỏ về chỉ số tâm thu và tâm trương thất trái sau 10 năm (ví dụ: phân suất tống máu thất trái giảm nhẹ từ 59,6% xuống 57,6%), nhưng tất cả đều nằm trong giới hạn bình thường và khỏe mạnh.
Sự thích nghi này hoàn toàn khác biệt với tình trạng giãn tâm thất bệnh lý thường thấy ở những người có nguy cơ chạy bộ bị đau tim thực sự do suy tim. Hơn nữa, việc duy trì tập luyện đều đặn còn mang lại 10 lợi ích tuyệt vời của việc chạy bộ, giúp hệ tim mạch dẻo dai hơn trước các tác nhân gây bệnh.
Phân biệt rủi ro thực sự và lời đồn
Mặc dù kết quả nghiên cứu rất khả quan cho đại đa số người chạy bộ nghiệp dư (recreational runners), các chuyên gia tim mạch vẫn đưa ra những lưu ý quan trọng để tránh nhầm lẫn giữa sự mệt mỏi thông thường và các dấu hiệu nguy hiểm thực sự của việc chạy bộ bị đau tim.
1. Tỷ lệ đột tử cực thấp
Các nghiên cứu quy mô lớn cho thấy tỷ lệ tử vong trong các cuộc đua marathon chỉ khoảng 1/100.000 người chạy. Rủi ro này đang giảm dần nhờ sự hỗ trợ y tế tốt hơn tại các giải đấu và ý thức tầm soát sức khỏe của vận động viên. Để giảm thiểu rủi ro, bạn cũng có thể tham khảo các bài tập tránh đột quỵ để tăng cường sức bền cho hệ tim mạch.
2. Nguyên nhân thực sự của các sự cố
Khi một vận động viên gặp sự cố tim mạch trên đường chạy, nguyên nhân thường là do bệnh lý tim tiềm ẩn chưa được chẩn đoán (như bệnh mạch vành, bệnh cơ tim phì đại di truyền), chứ không phải do chính việc chạy bộ gây ra tổn thương trực tiếp.
Một trường hợp đáng tiếc tại Anh gần đây (vận động viên 42 tuổi tử vong) là ví dụ điển hình: Vấn đề không nằm ở việc chạy bộ, mà là do bệnh lý mạch vành tiềm ẩn đã bị bỏ sót vì lầm tưởng các triệu chứng đau ngực nhẹ trước đó chỉ là phản ứng thể thao thông thường.
3. Lưu ý với nhóm chạy siêu bền (Ultra-endurance)
Có một sự tranh luận nhỏ về nhóm vận động viên tập luyện ở cường độ cực cao (Elite level) hoặc tham gia các giải siêu marathon. Nghiên cứu Ventoux (trên 106 vận động viên đạp xe và ba môn phối hợp trên 50 tuổi) đã tìm thấy dấu hiệu xơ hóa cơ tim (fibrosis) ở một số người. Điều này nhắc nhở rằng dù hiếm gặp, nhưng chạy bộ bị đau tim hay rối loạn nhịp tim vẫn có thể xảy ra nếu tập luyện quá mức giới hạn sinh học trong thời gian quá dài.
Nếu bạn đam mê các cự ly siêu dài, hãy tìm hiểu kỹ về sức hút của giải Ultra Marathon nhưng đồng thời cũng phải nắm rõ giới hạn của bản thân.
Sữa Tăng Sức Mạnh Sức Bền 100% Creatine Monohydrate Scitec Nutrition 300G (88 Serving)
720.000vnđLời khuyên cốt lõi: Lắng nghe cơ thể
Kết luận từ nghiên cứu 10 năm trên tạp chí JAMA Cardiology mang lại sự yên tâm lớn: Trái tim của người chạy bộ có khả năng phục hồi và thích nghi tuyệt vời. Những thay đổi ngắn hạn sau vạch đích không phải là dấu hiệu của việc chạy bộ bị đau tim hay tổn thương vĩnh viễn.
Tuy nhiên, “khỏe” không có nghĩa là “miễn dịch”. Bạn cần tuân thủ các nguyên tắc sau để bảo vệ trái tim:
- Không chủ quan: Nếu bạn cảm thấy đau thắt ngực, khó thở bất thường, hoặc choáng váng khi chạy, hãy dừng lại ngay lập tức và tìm kiếm sự chăm sóc y tế. Đừng gạt bỏ nó vì nghĩ rằng mình đang “fit” hay cố gắng vượt qua giới hạn (pain barrier) một cách mù quáng.
- Tầm soát định kỳ: Những người có tiền sử gia đình về bệnh tim hoặc nam giới trên 40 tuổi nên kiểm tra tim mạch chuyên sâu trước khi bắt đầu chương trình tập luyện cường độ cao để loại trừ các rủi ro dẫn đến chạy bộ bị đau tim. Việc biết cách đo nhịp tim chuẩn xác cũng giúp bạn kiểm soát cường độ tập luyện an toàn hơn.
- Tôn trọng giới hạn: Tập luyện cần có lộ trình tăng tiến (progressive overload), tránh quá tải đột ngột lên hệ tim mạch.
Chạy bộ là liều thuốc tuyệt vời cho trái tim, miễn là bạn chạy với một trái tim được lắng nghe và thấu hiểu.
- Scherr, J., et al. (2025). Marathon Running and Cardiac Structure and Function: A 10-Year Follow-up Study. JAMA Cardiology. https://jamanetwork.com/journals/jamacardiology/article-abstract/2842747
- O’Keefe, J. H., et al. (2012). Potential Adverse Cardiovascular Effects From Excessive Endurance Exercise. Mayo Clinic Proceedings. https://www.mayoclinicproceedings.org/article/S0025-6196(12)00473-9/fulltext
- Shave, R., et al. (2010). Exercise-Induced Cardiac Troponin Release: Evidence for a Physiological Mechanism. Cardiovascular Research. https://academic.oup.com/cardiovascres/article/113/14/1708/4158239
- La Gerche, A., et al. (2012). Exercise-induced right ventricular dysfunction and structural remodelling in endurance athletes. European Heart Journal. https://portlandpress.com/clinsci/article-abstract/108/1/73/86012/Impact-of-marathon-running-on-cardiac-structure?redirectedFrom=fulltext
- Kim, J. H., et al. (2012). Cardiac Arrest during Long-Distance Running Races. The New England Journal of Medicine. https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa1106468
- Hubert, A., et al. (2024). High-level endurance exercise and cardiac fibrosis (Ventoux Study). Circulation: Cardiovascular Imaging. https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/CIRCIMAGING.125.018470
Hãy Click truy cập ngay iFitness.vn - Chuyên thực phẩm bổ sung chính hãng để mua ngay cho mình một sản phẩm chính hãng chất lượng nhé. Hoặc Click vào đây để được tư vấn kĩ hơn trước khi mua.
Hotline tư vấn miễn phí: (028) 22.00.2222 hoặc (028) 399 77 777
Địa chỉ: B-00.02 Sarica, KĐT Sala, Đường D9, P. An Khánh, HCM
